De autistische Don Tillman doceert genetica aan de uni­ver­si­teit. Hij is superintelligent, kan geweldig koken en is op zoek naar een vrouw. Door zijn sociale onhandigheid is hij echter nooit verder gekomen dan een eerste date. Met be­hulp van een zestien pagina's tellende vragenlijst hoopt hij zijn perfecte partner te vinden. Dan komt Rosie Jarman in zijn leven: verre van perfect, maar wel intelligent en mooi. En ze is ook op zoek naar haar biologische vader, een zoek­tocht waarbij Don haar misschien zou kunnen helpen.

1

Ik heb mogelijk een oplossing gevonden voor het Echtgenote Probleem. Achteraf gezien was het antwoord overduidelijk, zoals bij zoveel wetenschappelijke doorbraken. Maar zonder een reeks ongeplande gebeurtenissen zou ik het waarschijnlijk nooit hebben ontdekt.
Gene gaf de aanzet tot de reeks toen hij erop stond dat ik een lezing zou geven over het syndroom van Asperger die hij eigenlijk zelf had toegezegd te geven. De timing was erg ongelukkig. De voorbereidingstijd kon worden gecombineerd met het nuttigen van mijn lunch, maar op de avond in kwestie had ik vierennegentig minuten ingepland voor het schoonmaken van mijn badkamer. Ik kon kiezen uit drie opties, geen van alle bevredigend.
  1. De badkamer schoonmaken na de lezing, leidend tot slaapgebrek met als resultaat verminderde mentale en fysieke prestaties.
  2. Het schoonmaken uitstellen naar de volgende dinsdag, leidend tot een achtdaagse periode van verminderde badkamerhygiëne met daarbij behorend risico op ziekte.
  3. Weigeren de lezing te geven, leidend tot beschadiging van mijn vriendschap met Gene.
Ik legde het dilemma voor aan Gene, die zoals gewoonlijk een alternatieve oplossing bood.
'Don, ik zal wel iemand voor je inhuren om je badkamer schoon te maken.'
Ik legde Gene – nogmaals – uit dat alle schoonmakers fouten maakten, wellicht met uitzondering van de Hongaarse vrouw met de korte rok. Mevrouw Korte Rok, die Gene's schoonmaakster was geweest, was vertrokken na een of andere discussie met Gene en Claudia.
'Ik zal je Eva's mobiele nummer geven. Als je mij maar niet noemt.'
'Wat als ze ernaar vraagt? Hoe kan ik antwoorden zonder jou te noemen?'
'Zeg gewoon dat je haar belt omdat zij de enige schoonmaakster is die goed werk levert. En als ze over mij begint, zeg je niets.'
Dit was een uitstekende uitkomst, en een goed voorbeeld van Gene's vermogen om sociale problemen op te lossen. Eva zou het fijn vinden om erkenning te krijgen voor haar bekwaamheid als schoonmaakster en zou misschien zelfs geschikt zijn om permanent deze rol te vervullen, waardoor er gemiddeld 316 minuten per week vrij zouden komen in mijn rooster.
Gene's probleem met de lezing was ontstaan doordat hij de kans kreeg seks te hebben met een Chileense academicus die een congres bijwoonde in Melbourne. Gene heeft een project waarbij hij seks probeert te hebben met vrouwen van zo veel mogelijk verschillende nationaliteiten. Als professor in de psychologie is hij erg geïnteresseerd in menselijke seksuele aantrekkingskracht, wat volgens hem grotendeels genetisch is bepaald.
Deze overtuiging komt overeen met Gene's achtergrond als geneticus. Achtenzestig dagen nadat Gene me had aangenomen als postdoctorale onderzoeker werd hij gepromoveerd tot hoofd van de afdeling Psychologie, een zeer controversiële benoeming die bedoeld was om de universiteit te profileren als koploper in de evolutionaire psychologie en om meer publiciteit te genereren.
In de periode dat we allebei op de afdeling Genetica werkten, voerden we vele interessante discussies, die we voortzetten nadat hij zijn nieuwe aanstelling had gekregen. Dat was al reden genoeg om tevreden te zijn met ons contact, maar Gene nodigde me eveneens uit om bij hem thuis te komen eten en voerde ook andere vriendschapsrituelen uit, wat leidde tot sociale interactie tussen ons. Zijn vrouw Claudia, die klinisch psycholoog is, is nu ook een vriendin van me. Waarmee het totaal op twee komt.
Gene en Claudia hebben me een tijdje geprobeerd te helpen met het Echtgenote Probleem. Helaas was hun aanpak gebaseerd op het traditionele datingmodel, dat ik al eerder had afgeschreven omdat de kans op succes niet opwoog tegen de inspanningen en de negatieve ervaringen. Ik ben negenendertig, lang van postuur, in goede conditie en intelligent, met een relatief hoge status en een bovenmodaal inkomen als universitair hoofddocent. Logisch gezien zou ik aantrekkelijk moeten zijn voor een breed scala aan vrouwen. In het dierenrijk zou ik me succesvol kunnen voortplanten.
Er is echter iets aan mij wat vrouwen onaantrekkelijk vinden. Ik heb het altijd moeilijk gevonden om vrienden te maken en het lijkt erop dat de tekortkomingen die dit probleem veroorzaken ook invloed hebben op mijn pogingen een liefdesrelatie te krijgen. Het Abrikozenijs Fiasco is een goed voorbeeld hiervan.
Claudia had me voorgesteld aan een van haar vele vriendinnen. Elizabeth was een zeer intelligente computerwetenschapper, met een optische afwijking die werd gecorrigeerd door een bril. Ik noem de bril omdat Claudia me een foto liet zien en vroeg of ik dat niet erg vond. Wat een ongelooflijke vraag! Zeker van een psycholoog! Ik zocht iemand die een intellectuele stimulans zou bieden, iemand om activiteiten mee te ondernemen en om me wellicht zelfs mee voort te planten. Maar bij het evalueren van Elizabeths geschiktheid als potentiële partner was Claudia's eerste zorg mijn reactie op Elizabeths keuze voor een brilmontuur, dat ze waarschijnlijk niet eens zelf had uitgekozen maar op advies van een opticien. Dit is de wereld waarin ik moet leven. Toen vertelde Claudia me dat Elizabeth erg stellig was in haar overtuigingen. Ze zei het alsof het een probleem was.
'Zijn haar overtuigingen onderbouwd door bewijzen?'
'Ik denk het wel,' zei Claudia.
Perfect. Het leek wel of ze mij omschreef.
We spraken af bij een Thais restaurant. Restaurants zijn een mijnenveld voor sociaal onbekwamen, dus ik was nerveus, zoals altijd in dergelijke situaties. Maar we gingen goed van start aangezien we allebei precies om 19.00 uur aankwamen, zoals afgesproken. Slechte afstemming is een enorme tijdverspilling.
We overleefden de maaltijd zonder dat ze me bekritiseerde om eventuele sociale blunders. Het is lastig om een gesprek te voeren terwijl je je afvraagt of je wel naar het juiste lichaamsdeel van de ander kijkt. Ik richtte me maar op haar bebrilde ogen, op aanraden van Gene. Dit leidde tot enige onnauwkeurigheid in het eetproces, maar dat leek ze niet te merken. Integendeel, we hadden een zeer productief gesprek over simulatiealgoritmes. Ze was erg interessant! Ik zag al mogelijkheden tot een vaste relatie.
Toen de serveerster de dessertkaart bracht, zei Elizabeth: 'Ik houd niet van Aziatische desserts.'
Dit was vrijwel zeker een ongegronde generalisatie, gebaseerd op beperkte ervaring. Misschien dat ik dit als waarschuwing had moeten opvatten. Maar het gaf me de gelegenheid een creatief voorstel te doen.
'We kunnen een ijsje halen aan de overkant van de straat.'
'Goed idee. Als ze maar abrikoos hebben.'
Ik oordeelde dat ik goede vorderingen maakte, en ik verwachtte niet dat haar voorkeur voor abrikoos een probleem zou vormen. Ik had het mis. De ijssalon had een grote selectie smaken, maar ze waren door hun voorraad abrikozenijs heen. Ik bestelde een hoorn met een bolletje chocolade-rode peper en een bolletje drop voor mezelf en vroeg Elizabeth wat voor smaak ze dan prefereerde.
'Als ze geen abrikoos hebben, hoef ik niets.'
Ik kon het niet geloven. Al het ijs smaakt in feite hetzelfde, omdat de kou de smaakpapillen verdooft. Dat geldt helemaal voor fruitsoorten. Ik stelde mango voor.
'Nee, bedankt, ik hoef niet.'
Ik legde haar vrij gedetailleerd uit hoe dat verdoven van de smaakpapillen precies werkt. Ik voorspelde dat ze het verschil niet zou kunnen proeven tussen een bolletje mango en een bolletje perzik. Wat ook betekende dat beide een equivalent waren voor abrikoos.
'Ze smaken volkomen anders,' zei ze. 'Dat jij mango niet van perzik kunt onderscheiden, is jouw probleem.'
Nu hadden we een objectief meningsverschil dat met een simpel experiment kon worden opgelost. Ik bestelde van beide smaken het kleinste ijsje. Maar tegen de tijd dat de persoon achter de toonbank ze had bereid en ik me omdraaide om Elizabeth te vragen haar ogen dicht te doen voor het experiment, was ze verdwenen. Ja ja, overtuigingen onderbouwd door bewijzen. En dat voor een computer-'wetenschapper'.
Naderhand zei Claudia dat ik het experiment had moeten staken voordat Elizabeth was weggelopen. Dat begreep ik. Maar wanneer dan precies? Waar was het signaal? Dat soort subtiliteiten ontgaat mij. Maar het ontgaat mij ook waarom een verhoogd vermogen tot het onderscheiden van verschillende ijssmaken een voorwaarde zou zijn bij de partnerkeuze. Het lijkt me redelijk om aan te nemen dat sommige vrouwen dit niet als eis stellen. Helaas is het proces om deze vrouwen te vinden hopeloos inefficiënt. Het Abrikozenijs Fiasco had me een hele avond van mijn leven gekost, wat alleen werd gecompenseerd door de informatieve discussie over simulatiealgoritmes.

© 2013 Luitingh-Sijthoff

Lees hier nog meer fragmenten >
 


104 weken in de Bestseller 60!
(hoogste notering: 7)

* DWDD boekentip oktober 2013
* Recensie door 8weekly
* Recensie door Hebban

Uitgever: Luitingh-Sijthoff
Engelse titel: The Rosie Project

Uitvoering: paperback
ISBN: 9789021808710
Normale prijs: € 17,95
Verschijning: oktober 2013

Uitvoering: e-book
ISBN: 9789021809632
Normale prijs: € 12,99
Verschijning: oktober 2013

Uitvoering: mid-price
ISBN: 9789021015729
Normale prijs: € 10,00
Verschijning: oktober 2014

Uitvoering: grootletter­boek
ISBN: 9789036429214
Normale prijs: onbekend
Verschijning: 2014

Uitvoering: dwarsligger
ISBN: 9789049803957
Normale prijs: € 12,95
Verschijning: maart 2015

Uitvoering: luisterboek
ISBN: 9789462531130
Normale prijs: € 14,95
Verschijning: september 2015

Uitvoering: hardcover
ISBN: 9789021018171
Normale prijs: € 15,00
Verschijning: oktober 2015

Uitvoering: makkelijk lezen uitgave
ISBN: 9789086962679
Normale prijs: € 13,50
Verschijning: september 2016

Uitvoering: dubbelroman
ISBN: 9789021020181
Normale prijs: € 15,00
Verschijning: oktober 2016

Uitvoering: Libelle Bookazine
Normale prijs: € 2,99
Verschijning: maart 2017

Uitvoering: pocket
ISBN: 9789021022116
Normale prijs: € 5,00
Verschijning: juni 2018

Vervolg: Het Rosie effect